San Blas opilen lehiaketan parte hartu nahi duzula eta ez dakizula nola prestatu? Hona hemen errezeta:

OSAGAIAK:
-Kilo bat irin
-6 arrautza (bi zuringo gorde)
-200 gr gurin (garai batean txerri-gantza)
-500 gr azukre
-4 sobre legamia
-Anis-esentzia

PROZEDURA:
Irina, azukrea eta legamia nahastuta mahai gainean jarri sumenditxo eran. Erdian arrautzak bota eta eskuez ondo oretu. Gurina gehitzen joan (gurina ez da hotz egon behar, bestela izugarri kostatuko zaigu oretzea) eta anisa ere gehitu.
Opilak egiteko aluminiozko paperari gurina eman eta ore zati bat zapaldu zentimetroko lodiera lortu arte.
Labea 200ºtan berotu eta opilak sartu 10 minutuz.
Labetik atera eta hoztu denean gaineko geruza zuria ipini behar zaio.

Geruza zuria egiteko osagaiak:

-Gorde ditugun 2 zuringoak
-350 gr azukre-hauts

Osagai biak nahastu maribainutan sardeskaz edo irabiagailuz.

Anima zaitez eta on egin!

HARRIAREN, IZOTZAREN ETA ZERUAREN ARTEAN

David Álvarez Marañón

“Heriotzaren bila”. Nire pasioaz hori esaten dute mendiari beldurra diotenek edo, egiten ditudan gauzak jakitean, hilko naizela uste dutenek. Ez dut horrela ikusten eta ez diet eskatzen niri ulertzeko, nik ere ez dudalako bere bizimodua ulertzen. Ez zait batere txarto iruditzen daramaten bizitza, baina neuk ezingo nuke ezingo nuke altxatu, lan egin, jan, lo egin eta berriro altxatu nire bizitzako egun guztietan. Bai, ziur nago pentsatuko duzula “Ba, hori ez da bizitzan zehar egiten den gauza bakarra, une berezi asko daudelako eta oso zoriontsu bizi zaitezkeelako familia bat sortzean eta zure umeak hazten ikustean…” Zalantzarik gabe, hori izango da zure gustoko bizitza eta harekin pozik egongo zara hil arte, baina ni ez.

Niretzat arriskutsuena bizitza ez aprobetxatzea da, aske ez izatea… Eta aske sentitzen naizen leku bakarra mendia da. David da nire izena eta alpinista naiz. Pasadizo labur batzuen bidez nire bizitzako laburpentxoa kontatuko dizut. Sarritan galdetu didate ea zergatik gustatzen zaizkidan hainbeste mendiak, edo nondik datorkidan pasio hori. Ez dakit azaltzen zergatik diren hain garrantzitsuak niretzat, baina badakit beste leku edo beste familia batean jaio izan banintz, beharbada ez nintzatekeela haiengana hain lotuta egongo. Euskal Herrian jaio nintzen, mendiz inguratuta. Dakigunez, munduko mendigoizalerik onenetariko batzuk euskaldunak dira, eta alpinismoko espiritu hori nire familian aurki zitekeen. Txikitatik nire aitak eta osaba-izebek mendira eramaten ninduten, natura errespetatzen erakutsi zidaten eta pixkanaka-pixkanaka, egunak pasatzen ziren heinean, gero eta gehiago konturatzen nintzen ezingo nukeela mendirik gabe bizi. Askatasuna, anarkia… mendiak ordezkatzen ditu. Aurpegian ematen duen haizea, abesten duten txoriak, harriaren ukimena, izotzak oinpean egiten duen soinua, bakardade ederra sentitzen dut, baina ez nago bakarrik. Munduak inguratzen nau, benetako mundua, eta han goian bizirik nagoela nabaritzen dut. Hiria ahazten dut, gizartea, politika, dirua, bizitzako malusak… ez da ezer existitzen, denbora eta espazioa izan ezik.

Zorte ona eduki nuen nire bizitza osoan. Harro nengoen, harro nago, euskaduna izateagatik eta nire familian jaiotzeagatik. Ezin nuen ezer gehiagorik eskatu, baina zorionez, patuak amets egiten nuen bidetik gidatu ninduen. Pirinioetatik eta Alpeetatik ibili eta gero, Himalayara joateko aukera aurkeztu zen…

Zer naiz? Nondik nator? Nora noa? Mendiei esker galdera hauei erantzutea lortu nuen, edo behintzat, erantzuten saiatu nintzen…

2010eko martxoaren 25ean

Ez zen normala familia amamaren etxean biltzea gabonak edo norbaiten urtebetetxea ez bazen. Jadanik, hori egoera berezi bat zen. Etxera heldu nintzenerako denak itxaroten zeuden, amama, ama, aita, nire arreba Nerea, bere senarra Iñaki, haien umeak Aitor eta Alazne, eta nire neska… Amaia.

Etxean sartu nintzen eta bazirudien berandu nentorrela.

-                        Azkenean ere! Uste genuen Himalayarantz abiatu zinela agurtu gabe! –esan zuen nire aitak.

-                        Ahal izango banu egingo nuke, aita. Badakizue ez zaizkidala agurrak gustatzen –erantzun nion.

Guztiek barre egin zuten.

-                        Aitor, Alazne! Etorri hona eta emazkiozue bi musu zuen osabari.

-                        Ez, Nere, ez da behar…

Nire ilobak hurbildu zitzaizkidan besarkadak ematera.

-                        David, mesedez ez… badakigu agurrak ez ezik haurrak ere ez zaizkizula gustatzen –esan zuen nire arrebak iseka-tonuaz- baina zure ilo…

-                        Eta zuek badakizue asko maite ditudala bihurri hauek! –eten nuen.

Beti saihesten nuen guztien arreta-zentroa izatea baina halako momentuetan ezinezkoa zen. Neu nintzelako protagonista.

Espediziora joan aurretik amamak beti esaten zidan: “Etxera itzultzen ikusten bazaitut, bakean hil ahal izango dut” eta negar egiten hasten zen. Ez zen desberdina izan aldi hartan.

-                        Amama, gertatzen dena gertatuta ere zoriontsua izango naiz, eta ondo egiten baditut gauzak berriro ikusiko dugu elkar, ez daukagu arrazoirik kontrakoa pentsatzeko.

Nire amak, ordea, ez zuen ezer esaten. Inoiz ez zuen onartu egiten nuena. Expedizio batera joaten nintzen bakoitzean infernu bat izaten zen berarentzat, baina urteekin nire pasioa errespetatzen ikasi zuen, eta isiltasunean sufritzen zuen.

-                        Nire mutil maitea! –nire aita etorri zitzaidan besarkatzera- Kontuz ibili eta ez egin inolako lelokeriarik. Gogora ezazu garrantzitsuena itzultzea dela.

-                        Badakit, aita, ez kezkatu.

-                        GPS hau edukitzea nahi dut. Zure osaba-izebena zen. Gogoratzen duzu elur-jausiak lurperatu zituenean Alpeetan? GPS horrek salbatu zituen. Jakina, nahiko zaharra da eta pila deskargatuta dago… baina zorte ona eman zien… Errepide hartan eduki ez zuten zortea…

Pentsakor geratu zen, zorurantz begirada galduarekin.

-                        Eskerrik asko aita, eramana egingo dut. Gainera, agian pila alda daiteke ezta?

-                        Ez dakit… Uste dut erloju-pila horietako bat daukala… eta nahiko zaila da horrelako bat aurkitzea. Baina beno, zinginarri ona izango da.

Gelako bazter batean Amaia zegoen guri begiratzen. Hori neska ederra… Irribarre gozo batek bere aurpegi xarmagarria apaintzen zuen. Gehiegi maite nuen. Hainbeste non, mendietan egon bitartean, egun guztietan, ezin nion beragan pentsatzeari utzi, eta bere irudiak ikuskizun ederrenekin lekua banatzen zuen nire buruan. Harengana abiatu nintzen eta musu eman nion.

-                        Zurekin beste agur bat daukat prestatuta… baina hori pribatuan izan behar da.

Barre egin genuen.

-                        David, gaur lo egin beharko zenuke.

-                        Bat nator zurekin, baina ez badut zurekin egiten, ez dakit nola hartuko dudan atzedena. Gainera, gauza batzuk prestatu behar ditut eta lagundu ahal izango zenidake.

-                        Orduan horrexegatik da… laguntza behar duzulako…

-                        Ez, benetan, zure ondoan pasa behar dut nire azken gaua Euskal Herrian.

Elkarri begietara begiratu genion eta nire amamaren etxeko erlojuak arratsaldeko zortziak eman zituen. Joateko ordua zen.

-                        Maite zaituztet, guztiok –pentsatu nuen.

Ohean etzanda, bere beroa eta arnasketa nabaritzen nituen. Expediziora joateko gogoa neukan baina une hartan munduari geldiarazteko eskatu nahi nion. Bere ilearen usaina, bere azaleko ehundura, bere gorputzak izarapean egiten zuen marrazkia… Nire laztanek bere begiak irekiarazi zituzten.

-                        Ez zaitut inoiz galduko –xuxurlatu zidan.

-                        Zergatik esaten duzu hori?

-                        Beldurra ematen dit… zu berriro ez ikusteak. 2005ean gertatu zena gogorregia izan zen, David. Jon eta Mikel… zer egingo nuke aldi honetan zuri gertatzen bazaizu?

-                        Gertatu zitzaidan, Amaia. Nik ere heriotza ikusi nuen eta menderatu egin nuen. Batzuetan, heriotza ikusi behar dugu bizitza zer den jakiteko.

Eta malko bat erori zen bere masailetik.

2005eko apirilaren 12an

Mendiak, mendi erraldoiak gure inguruan. Han, Himalayako haran txiki hartan, handitasun haren aurrean, inurriak bezalakoak ginen. Emozio gehiegi transmititzen zuten erraldoi haiek. Nepaleko jendea, aire izoztua, glaziarren soinua, hodeietako mugimendua gailurren gainean elurrezko infernuetatik ihes egiten saiatzen diren arimak bezala… Sentsazio horiek guztiek zorabiatzen gintuzten. Ez genekien lurrean ala zeruan geunden. Denak ametsetako tindagaia zeukan.

Nire lehendabiziko aldia zen Himalayan. Txikitan amets egiten nuen lekua. Une hartan, hain zoriontsu izanez, zure bizitza ahazten duzu. Tontor haietarantz begiratzen duzu eta bat-batean konturatzen zara ez zaizula inporta gainerakoa, ez etxera itzultzea ez bizirik jarraitzea menditik jaistean. Baina orduan, estatzen zara, zure familia eta maite zaituen jendea gogoratzen duzu eta zeure buruari baieztatzen diozu ez duzula heriotzarekin itunik egingo, zure zain dagoen jendea dagoelako, eta askoz mendi gehiago ikusi nahi dituzulako. Himalayako magia omen da, bestelako persona bihurtzen zaituena.

Jon eta Mikel Goitia, anaiak, biek nire abenturan laguntzen ninduten. Haiek bazeukaten esperientzia mendikate hartan, eta niri konfiantza handia ematen zidaten, alde batetik mendigoizale bikainak izateagatik eta beste aldetik duela denbora luze ezagutzeagatik. Mendian, alpinismoan, ez dago desberdintasunik edo komunikazio txarrik egoterik, momentu batzuetan zure bizitza arriskuan egon ahal delako eta norbaitek bere eskuetan eduki behar badu hobe da pertsona horrekin oso lotura berezia izatea. Rokodromoan edo Euskal Herritik eskalatzen ikusi genuen oso ondo moldatzen ginela eta gure mendizale izpiritua oso antzekoa zela.

Gurekin, Pello, Bizkaiko Mendizale Federazioko monitorea zena, eta horrez gain, laguna.

Egun batzuk pasatu ziren hara heldu ginenetik eta oinarrizko kanpamentuan geunden. Paisaia ederra izanda ere, orduak luzeak ziren eta eguraldi egokiena itxaron besterik ezin genuen egin. Oso garrantzitsua zen klima-faktoreak ezagutzea, bestela, behean elurra edo haize normalen itxura eduki ahal zuenak han goian arazo larriak esan zitzakeen.

-         Mutilok, uste dut ordua iritsi dela –esa zuen Jonek, bere ordenagailu eramangarria begiratzen-. Haizea gutxitzen ari da eta hurrengo bi edo hiru egunetan ez dugu hodeirik edukiko.

-         Hasiko naiz materiala prestatzen, orduan –erantzun zuen Mikelek aulkitik altxatzen eta dendatik irteten zen bitartean.

Pello eta biok hurbildu ginen Jonengana iragarpenak ikustera. Pellok bere baiezpena eman zuen eskalatzen hasteko.

Nik, ordea, nahiz eta eguraldi iragarpen onak ikusi, zalantza gehiago neuzkan.

-         Bai, badirudi une egokia heldu dela baina… Jon, pasa den egunetan Haizea eta hodeiak ego narren, ez duzu uste tenperaturak nahiko altuak izan direla? Nola egongo da izotza?

-         Ez dut uste arazoak edukiko ditugunik –erantzun zidan-. Bai, normala baino altuagoak izan dira, baina eguzkiak ez du zuzenean eman…

-         Dena den –mintzatu zen Pello-, bigarren kanpamentua pasatu eta gero, izotzezko ur-jauzian kontuz ibili beharko gara.

Beraz, benetako abentura hastea erabaki genuen.

Bigarren kanpamentura heltzen saiatuko ginen egun hartan, han atsedena hartuko genuen eta goizetik, eguzkia irten aurretik, gailurrerantz bideari ekingo genion.

Joan baino lehen, oinarrizko kanpamentuan zegoen beste espedizioetako jendea agurtu genuen. Agian ez dugu asko hitz egiten, edo ez dugu bere hizkuntza ulertzen, biana zerbaitek lotzen gaitu eta ez ditugu hitzak edo haien izenak jakin behar lagunak izateko, besarkadak emateko edo zorterik onena opa izateko elkarri. Batzuek ez omen diote gauza horri garrantzirik ematen, ez mendigoizaleekin ez herrialdeko jendearekin, baina bakoitzak modu desberdin batean ikusten du mendia eta mendiarekin lotuta dagoena.

Hasi genuen bidea ezaguna zen. Duela egun gutxi bigarren kanpamenturantz abiatu ginen denda eta gauza gehiago uzteko. Hala eta guztiz ete, bizkarrean generaman pisua ez zen batere erosoa. Eskaladako materiala, janaria, zakuak, altuerarako arropa, eta abar. Hala ere, han zen itzela paisaia, non inoiz ez ginen ikusteaz nekatzen. Droga bat bezala begietatik sartzen zitzaigun eta zenbat eta gehiago begiratu orduan eta handiagoa zen sentitzen genuen adikzioa. Droga hau, halere, osasungarria zen, burua eta arima betetzen zituelako eta indarrak ematen zizkigulako.

Leku guztietan harrizko hormak, imajina dezakegun baino askoz handiagoak. Izoztuak zeudenez, eguzkia haietan islatzen zen, izotza karraskarazten, eta beraien goiko parteak zeruraino luzatzen ziren orratzak bezala. Gure ondoan, glaziarra isilik aurreratzen zen, arrastatzen den erraldoi baten moduan. Bere zutabe zuriek kraska egiten zuten, zorua dar-dar eginarazten zuen soinuaz, mugimendu ikusezinagatik.

Zalantzarik gabe, magia existitu egiten da.

Igoera gogorra egin ondoren, kanpamentura heldu eta denda muntatutakoan, lo egiteko gogoa zegoen, baina hitz egiten geratu ginen pixka batean zeruko koloreak aldatzen ikusi bitartean.

-         Ziur nago –hasi zen Jon- gure bizitza osoan guztiok bizi izan ditugula gauza txarrak, une zailak… baina oraingoa bezalako momentu batean ez daukazue sentsazioa denak merezi izan duela?

-         Filosofiko jartzen ari da… -esan zuen Pellok irribarrez.

Berarekin barre egin genuen.

-         Egia da. Begiratu han kanpoan –dendako ate irekia seinalatu zuen Mikelek-, mundua ez da gelditu, bere ibilbidea jarraitzen du. Pertsonek lan egiten dute, lo egitera doaz, hil egiten dira, eztabaidatu, amodioa egin, eta bere telebistako saio gustokoena ikusten dute… eta gu hemen goian gaude, horma batean lo egiten munduko amaieran. Eta ez da ezer entzuten, ez dugu munduko mugimendu hori nabaritzen, bakarrik gaudelako eta zorionekoak garelako.

Isiltasun sakona sortu zen. Denok elkarren aurpegiak begiratzen genituen eta irri txiki bat ikus zitekeen gure ahoetan. Kanpoan, zeru gorrian zehar hodeiak urruntzen ziren eta besteei uzten zieten lekua. Bitartean, mendiek xuxurlatzen zuten eta adi bageunden entzun geniezaiekeen, baina hotsa ez zen sartzen belarrietatik, baizik eta dagoeneko gure barruan zegoen.

Oraindik ez zen eguzkia atera, baina martxan jarri behar ginen berehala. Iluntasun betean gosaldu bitartean, gure linternetako argiarekin bakarrik, pixka bat hitz egitea ona iruditu zitzaigun nerbioak apurtzeko.

-         Zer pentsatzen duzu momentu hauetan, Jon? –galdetu nion.

Begiratu zidan eta irri egin zuen.

-         Ez dakit, denean uste dut… Saiatzen naiz eskaladan konzentratuta egoten baina ezin dut gainerako gauzetan pentsatzea eragotzi. Horrexegatik… ba, nire familian, hurrengo espedizioetan… ez dakit. Zergatik?

-         Zer pentsatzen duzu zure familiari buruz?

-         Nola egongo diren… zer egingo duten ni itzultzean… zer oparituko diodan nire neskari gure urteurrenean… -barre egin zuen, eta berbera egin nuen nik-. Zer dabil zure burutik?

-         Gutxi gorabehera berdina, baina galdetzen dizut jakin nahi nuelako ea zuri ere gertatzen zitzaizun.

-         Zer? Familia pentsatzea? Noski! Normala da egoera hauetan horri buruz bueltak ematea buruari. Eta ez da gertatzen espedizio batera zatozen lehenengo aldian bakarrik, beti gertatzen zaigu.

Mikel sartu zen elkarrizketan:

-         Herrimina ateratzen da ezta?

-         Beno… bai egun hauetan emozio guztiak gogorragoak dira. Benetan, galdetzen nizun hau, Jon, agian hobe zelako gure bizitzatik deskonektatzea… zuek egon zarete lehen hemendik eta beharbada distrazioa dela uste zenuten.

-         Ba ez –erantzun zuen Mikelek-, izan ere, pentsamendu horiek lagundu ahal zaituzte. Tira, ez dago arau-liburu bat honi buruz, nik neure iritzia ematen dizut, eta suposatzen dut nire anaiak ere baietz. Emozioak indartzen dira, bai, baita beherakadak ere, eta une horietan nire ama edo nire txakurra buruan edukitzea behar-beharrezkoa iruditzen zait.

-         Bat nator nire anaiarekin.

-         Jadanik. Horrela pentsatzen nuen. Gertatzen dena da ni normalean ez naizela sentikorra… eta bat-batean horrelako gauzak buruan edukitzea… Barregarria iruditu zait txakurrarena, Mikel –esan nuen.

-         Kontuz esaten duzunarekin! Ume bat bezalakoa delako niretzat.

-         Bai, kontuz ibili nire anaiaren txakurrari buruz hitz egitean!

Segundo horiek, nire benetako lagunekin, ez nituzke ezergatik aldatuko.

Nahiz eta Goitia anaiak ni baino gehiagotan egon espedizio mota hori egiten, haien familiarekin ni nirearekin bezain lotuta sentitzen ziren, eta niri gertatzen zitzaidan bezala zaila egiten zitzaien beraien etxekoak atzean uztea.

-         Etxera itzultzeko gogoa daukagula ikusten baduzu –esan zidan Mikelek- hori izango da espedizio batetik bueltatu eta gero amak janari handia prestatzen digulako.

-         Beno bai, horregatik eta nire neskak itxaroten nauelako… badakizue…

Han, dendaren barruan, gaueko iluntasunean, mendiko horma izoztura itsatsita, gure azken barreak bota genituen.

Eskalatzeko beharrezkoak ez ziren gauzak bigarren kanpamentuan utzi genituen eta gorantz abiatu ginen. Gure buruko linternetako argiak besterik ez zen ikusten oraindik. Argi natural bat ikusteko azken itxaropenean zerua begiratu genuen, eta hodeiek uzten zigutenean izarrak ikus genitzakeen. Orduan topatu genuen edertasuna ez zegoela lurrean bakarrik. Haiek, zeruan distiratzen, gure igoerako testigu bakarrak ziren, eta bitartean, guk pauso bakoitza zaintzen genuen metro bat baino gehiago ez genuelako ikusten gure arruan.

Horrela, pixkanaka-pixkanaka, orduak pasatu ziren eta eguzkia ateratzen hasi zen. Mendiak eguzkiak haiek zaintzaile koloretsuak bihurtzen zituen beltzez mustroak ziren eta bazirudien, itxura izugarri horrekin, zerbait eskatzen zigutela haiek eskalatzearen truke.

Eguzkiak dagoeneko lurra argitzen zuenean, hormara heldu ginen. Han izotza beherantz erortzen zen argazki baten ura bezala, eta ur-jauzi izugarria sortzen zen.

-         Eskalatzeko prest zaudete? –galdetu zigun Pellok ur-jauzia begiratzen zuen bitartean.

Sokak, pioletak, finkatzeko torlojuak, mosketoiak, arnesak, zintzak, aseguratzaileak, dagoeneko ipinita geneuzkan krampoiak… dena prestatuta utzi genuen eta hasi baino lehen bi kordadatan igotzea erabaki genuen. Batean Pello eta biok igoko ginen eta bestean Jon eta Mikel.

Beraz, eskalatzen hasi ginen. Lehenengoek, Pellok eta Mikelek, bidea irekiko zuten, torlojuak sartzen bilera heldu arte. Bitartean, Jonek eta biok aseguratuko genituen eta haiek bilera heldutakoan haien burua finkatuko zuten eta gu helduko gintuzten. Gu igoko ginen heinean, torlojuak aterako genituen bidea garbitzeko. Hau egin ondoren, bilerara iritsiko ginen eta orduan berriro hastera, zoruan egin genuen bezala. Kontatu berri dudana “largo” deitzen da eta horrela eskalatzen dira luzeegiak diren hormak.

Eskalatzen geunden izotzezko ur-jauzia hiruzpalau “largo”-tan eskala zitekeen, sokaren luzeraren arabera.

Han goian ez daukazu askatasun handiagoa sentitzerik. Zorutik ehunka metrotan, hormara itsatsita, asegurutik zintzilik, torlojuaren erresistentziarekin fidatu behar zara eta zure nerbioak kontrolatu behar dituzu, bestela, zoratu egin ahal zara.

Laugarren “largo”an geunden, kordada bat bestearen ondoan. Inork ez zuen hitz egiten. Azken metroetan genbiltzan baina handik ere ezin genuen kontzentrazioa galdu. Une hartan eguzkiak gogor jotzen zuen eta izotza ura bihurtzen hasten zen pixkanaka-pixkanaka. Bileratik irten zenetik, Mikelek bakarrik aseguru bat ipini izan zuen, eta bera zegoen lekutik torlojuraino  gutxi gorabehera hamar metro zeuden.

-         Mikel, ipin ezazu torloju bat oraintxe bertan –esaten zion Pellok, ia-ia bere ondoan zegoenak-. Distantzia gehiegi dago azken asegurura arte.

-         Bai banoa, banoa! Atal hau oso ondo igo dut eta ez zait beharrezkoa iruditu…

-         Ipin ezazu torlojua oraintxe bertan. Hogei metro eroriko zinateke, beroagatik izotza ez da oso iraukorra eta erorketa handiegia bada agian aseguruak ez luke eutsiko.

-         Bale, bale…

Bat-batean, ikaragarrizko karraska batek airea hautsi zuen eta zapaltzen genuen izotza dardaratu egin zen. Goitik, izotzezko zatiizugarriak erortzen ziren.

-         ERANTS ZAITEZTE HORMARA!! –oihu egin zuen Jonek.

Larregiak ziren denak saihesteko. Plaka bat Mikelengana abiatu zen. Bere kaskoak ez zuen ezer egin. Mikelen buruaren kontra jo zuen eta erabat hondatu zuen. Hormako izotza, zeruko zuria zeukana, gorria bihurtu zen, infernuko gorria. Mikelen gorputza behera jauzi zen, bere anaiaren begiradaren aurrean.

-         MIKEL! MIKEL! EZ!! –garrasi egin zuen Jonek negar artean.

Berehala, gorputzaren pisuak gorantz bota zuen Jon eta bera finkatzen zuen torlojua, bileran egon bitartean, ziztu bizian irten zen. Horregatik, Mikelek ipini zuen torloju bakarrari esker Jon eta bere anaiaren gorputza zintzilik geratu ziren. Pellori eta bioi ez zitzaigun hitzik irteten baina ikusi ahal izan genuen aseguru hura, Jon bizirik mantentzen zuenari esker, mugitu egiten zela… kanporantz.

Une horietan oso zaila da burua hotz kontserbatzea eta argitasunarekin pentsatzea. Amesgaizto bat bizitzen ari zara eta ezin duzu erreakzionatu, baina egin behar duzu bizitzak arriskuan daudelako.

-         Jon! Entzun! Entzun, mesedez! –Jonek ni entzuteko ahalegina egin nuen-. Torloju bat finkatu behar duzu, arin!

-         Bestela hil egingo zara Jon! –oihu egiten zuen Pellok goitik.

Jonek, ordea, ez zuen erantzunik ematen. Ezer mugitu gabe, negar egiten zuen eta bere anaiaren izena errepikatzen zuen ahapeka.

-         Jon! Ezin duzu gehiagorik egin, Mikel joan da. Orain, zure bizitzaz kezkatu behar duzu! –berrio saiatzen nintzen-. Hartu aseguru bat eta sartu horman, mesedez, Jon, msedez.

-         Berdin da. Dena amaitu da. Ez dakit nire anaia barik bizitzen.

-         Orain zure ama, zure neskan pentsatu behar duzu! –malkoak ateratzen zitzaizkidan-. Denborada edukiko dugu zure anaia gogoratzeko, baina orain zure bizitzagatik borrokatu behar duzu. Mikelek eskatuko lizuke!

Isiltasuna sortu zen. Bere lekutik, Pellok gauzak esaten jarraitzen zuen baina ez zen ondo entzuten. Bitartean, bazirudien Jon erreakzionatzen hasi zela.

-         Ez… ez daukat torlojurik. Nire ana… -hitzak eten egiten zitzaizkion-. Nire anaiak denak dauzka.

-         Joder! –esan nuen- Pello! PELLO! ITXI AHOA ETA ENTZUN! Jonek ez dauka asegururik! Bat bota behar diozu!

-         Hartuko al du?

-         Saiatuko da! Bota iezaiozu! AZKAR!

Segidan, Pello bere arnesetik torloju bat ateratzen jarri zen baina nerbioek ez zuten uzten eta bere eskuak kontrol barik zihoazen. Azkenean, hartzea lortu zuen baina behekoak ez zuen gehiago eutsi. Metalezko soinu bat entzun zen, Jonek begietara begiratu zidan eta asegurua erabat irten zen. Goitia anaien gorputzak behera erori ziren, bat hilda, bestea heriotzerantz. Ez begiratzea gustatu izan zitzaidakeen baina ez neukan nire lagunengandik begirada kentzerik, eta mugagabezko ikaraz, Jonen gorputza manikia balitz bezala egiten ikusi nuen, lehenengo kolpearekin hilko zelako itxaropenarekin.

2010eko martxoaren 26an Euskal Herritik irten ginen espedizio berri bati ekiteko Himalayan. 2005ekoa gertatu zenetik Himalayara itzultzen nintzen lehengo aldia zen.

Ordu pilo bat Kathmandura heltzeko eta handik zuzenean oinarrizko kanpamentura. Hala eta guztiz ere, Kathmandutik irten eta gero bidaia ez zen erraza izan. Lehenengoz hegazkinez hegan egin behar genuen Himalayarako sarrera zen aireporturaino. Han geunden, traste hegalari hartan, mendien gainetik pasatzen, izugarrizko turbulentziak jasaten, espedizioko lau kideak: nitaz gain, Edu, Joseba eta Elena.

-         Agian ez dusu nahi honi buruz hitz egin baina, zer gertatu da Pellorekin azken urte hauetan, David? –galdetu zidan Eduk bere ahotsa entzunaraztea lortzen ahalegintzen hegazkineko zaratagatik.

-         2005ekoa gertatu ondoren, elkarrekin hitz egiteari utzi genion. Baina denbora luzea eta gero rokodromoan ikusi genuen berriro elkar. Galdetu zidan ea zergatik ez nuen berarekin hitz egiten, ea zergatik uste nuen hark errua zeukala…

-         Zer erantzun zenion?

-         Pikutara bidali nuen. Uste du errugabea dela, baina Jon beragatik hil zen. Torlojua azkarrago atera izan balu… Adi egon izan balitz nik eskatu nionean… Jon gurekin egongo litzateke orain.

Aireportu txiki eta zahar hartara heldutakoan, ibiltzen hasi behar genuen. Bospasei ordu geneuzkan kanpamentura iritsi arte, baina bide polita zen, Himalayako haran berdeak ezagu genitzakeelako eta bere jendearekin erlaziona gintezkeelako.

Espedizio guztietan bezala eguraldi egokiena itxaron behar izan genuen oinarrian egon bitartean. Une askotan aspertzen ginen, hori saihestea ezinezkoa zen, baina talde jatorra ginen eta denbora ona pasatzeko konpontzen ginen. Gau batean, gurari bat eman genion geure buruari: jai bat antolatu genuen.

-         Ipini altuago musika! –esaten zuen Elenak dantza egiten zuen bitartean.

-         Azkenean Himalayatik botako gaituzte –esan zuen Josebak barre egiten.

Benetan, ez geneukan arazorik musika edo oihuekin beste dendetakoak gurekin zeudelako dantzatzen eta ardoa edaten. Jakina, denok genekien ezin genuela ardo askorik edan alkoholak deshidratatzen duelako, eta altueran hori arinago gertatzen da, horrexegatik ur asko edan behar dugu. Baina pixka batek ez liguke minik egingo.

-         Kontuz alemaniarrekin, Elena! Haien dendara eraman nahi zaituztelako! –esan zuen Josebak.

-         Ba ez esan nire mutilari!

Egun horietan guztietan, nahiz eta eguraldia bikaina ez izan, beharrezko materiala igo genuen hurrengo kanpamentuetara, dena prest egoteko gailurrera erasoaldia egingo genuenean.

Horrela, ia-ia konturatu gabe, hirugarren kanpamentuan geunden begirada tontorrean ipinita, zortzi mila metro inguruan.

Zazpi mila baino altuago dagoen lekuari “heriotzaren gunea” deitzen zaio, han zaudenean poliki-poliki zure gorputzeko zelulak hiltzen direlako. Nahiz eta nabaritzen ez duzun, hil egiten zara. Horrexegatik gune hartan ahalik eta denbora gutxien egon behar da.

Dendan geunden laurok, gailurrerantz irteteko zorian.

-         Zorte on guztioi –esan nuen.

-         Nik espero dut zuei arazorik ez ematea, buruko mina daukadalako –azaldu zuen Eduk.

-         Benetan? Noiztik? Oso larria da? –galdetu zion Josebak kezkatuta-. Gauza horiek esan behar…

-         Lasai Joseba, ondo nago. Momentuz buruko min normala da.

-         Edu, jaitsi behar baduzu… -esan zuen Elenak.

-         Ezta pentsatu ere!

Hortaz, igoerari ekin genion. Egun garbia zen, eta eguzkiak gure gorputzak jotzen zituen, baina hango hotzagatik bere beroa ez zen nabaritzen. Pausoak ematean besterik ez genuen pentsatzen, bakoitza itzelezko ahalegina zelako, baina segundo batzuetan, edo atsedena hartzeko gelditzen ginenean, gire ingurua begiratzen genuen eta ezin da azaldu ikusten genuena. Himalaya osoa gure oinetan. Oxigenoa falta zitzaigun baina edertasun hark gure birikak ez ezik gure gorputza guztia ere betetzen zuen, eta horrek gorantz bultzatzen gintuen.

Ordu gogorrak izan ziren, ahal genuen baino gehiago ahalegintzen, eta azkenean tontorra zapaldu genuen. Hori da zoriontasuna! Baina bitxia da une haietan bakarrik jaistean pentsatzen duzula. Abentura ez zen amaitu oraindik, izan ere, orain hasten zen arriskua. Mendian hiltzen diren mendigoizale gehienak jaistean hiltzen dira. Guk egia zeal aurkituko genuen…

Oso nekaturik, beherantz bidetik abiatu ginen, hirugarren kanpamenduko dendarekin gogoan.

Bat-batean, Edu, gure aurrean zihoana, lurrera erori zen tximista batek zuntzituta bezala. Aldapa batean zegoenez, bere gorputza biratu egin zen “serac” bateraino. Han, “serac”en, ez dago harririk, mendia amaitu baita lehenago, baina elurra biltzen da eta airearen gainean eusten da izotzezko olatua izango balitz bezala.

Ez ginen ausartzen hara hurbiltzen baina Edu jaso behar genuen eta leku seguru batera eraman. Orduan geure buruari lotu genion Josebak zeraman sokarekin eta astiro harengana jo genuen.

-         Ez egin zaratarik nabaritzeko ea zerbait entzuten den eta eduki itzazue prestatuta pioletak –esan zigun Josebak nahiz eta asko hitz egin ezin genuen altueragatik.

-         Buruko mina zeukan… burmuineko edema izan ahal da… -azaldu zuen Elenak, hitzak eta arnasketa sakona tartekatzen.

Edurengana heldu ginenean, izotzak karranka egin zuen, “serac”a hondoratu egin zen eta berarekin eraman gintuen behera, edo behintzat hori uste izan nuen nik. Segundo batean nire lagunak galdu nituen eta bakarrik zuria ikusi nuen. Menditik behera nindoan, bueltak ematen, jakin gabe zer zen goikoa eta zer zen behekoa, elurrez eta izotzez inguratuta. Suposatzen dut izotzak soka moztuko zuela solte zegoela konturatu nintzelako.

Noizbehinka izotz edo harri baten contra jo nintzen eta otoitz egiten nuen hezurrak ez apurtzeko. Badirudi Jainkoak ez zidala entzun. Aldi haietariko batean ikusi nuen nola nire hanka plastilina bezala tolesten zen. Hezur apurtuak azala ez ezik arropa ere zeharkatu zuen eta sentitu nuen mina adierazezina da. Hain zen handia, non une berean konortea galdu nuen.

Esnatu nintzenean eguna bere argia galtzen ari zen. Ezin nuen mugitu ikaragarrizko minagatik. Izan ere, odol-zirkulazioak “izarrak” ikusarazten zizkidan. Oihukatzen saiatu nintzen baina hotzak ahotsik gabe utzi ninduen. Laster gaua helduko zen, eta nik bakarrik itxaron egin ahal nuen, itxaron heriotza etortzea, gau hartan hilko nintzela nekielako.

Hasiera, nire lagunen egoeran pentsatzen nuen. Edu, Elena, Joseba… ez nituen nire inguruan ikusten. Beharbada jaistea lortuko zuten… edo lurperatuta egongo zire elur azpian.

Segundo batzuetan zure buruak himalayan jarraitzen du, itxaropen txikia dagoelako, zure gorputzak bizirik irautera jotzen du, baina errealitatea ikusten duzunean zure gogoa benetan inporta denera itzultzen da. Etxera itzultzen zara, irudimenean behintzat. Eta zure begien aurretik ama, aita, amama, ilobak, arreba, neska-laguna, osaba-izebak… pasatzen dira. Inoiz ez dituzu berriro ikusiko baina han daude, indarrak ematen, mendi hartan ez egon arren. Oroipen hori edozein hezur apurtu baino askoz gogorragoa da eta borrokatzera bultzatzen zaitu.

Gogoratu nuen aitak emandako GPSa neukala. Ez zeukan bateriarik baina erloju-pilarekin zebilen. Nire ezkerreko eskumuturrean pultsometro bat neraman. Eskuak ondo erabiltzeko eskularruak kendu behar izan nituen, izoztea sufritu ahal nuen baina aukera bakarra zen handik irteteko. Behin eskularruak eta pultsometroa kenduz gero, nire hanka osasuntsuko kranpoia erdietsi behar nuen. Mugimendu txikienak min izugarria egiten zidan baina ahaleginez kranpoia kentzea lortu nuen eta berarekin erlojua jotzen hasi nintzen harri baten gainean barrukoa irten arte. GPSko estalkia irekitzea errazagoa izan zen baina gero egiaztatu behar nuen pilak tresna horretarako balio zuela. Zorionez, objektu biak moldatu egin ziren eta GPSa seinalea bidaltzen hasi zen. Seinale hori salbamendu-taldeek jasoko zuten nire bila joatean.

Bestalde, gaua sartzen zegoen eta inoiz ez da erreskaterik egiten eguzkia desagertu denean. Orduan, mirari bat itxaron ahal nuen hurrengo goizean bizirik esnatzeko, edo nire bizitza ederraren amaiera izango zen. Horregatik, ez nuelako mirarietan sinesten, grabazio bat egitea erabaki nuen nire teléfono mugikorrarekin.

-         Grabazio hau maite dudan jendearentzat eginda dago. David dut izena, Bilbokoa naiz, eta munduko bizitzarik onena eduki dut. Familia eta lagunok, zuei esker nire ametsak lortu ditut eta zoriontsu bizi izan naiz egun guztietan. Hemen nago, nire mendietan, nahi dudalako eta betidanik nire helburua izan delako. Hemen, elurretan etzanda, hil egingo naiz; baina ez kezkatu nitaz, nahi dudan lekuan bainago. Bakarrik eskatzen dizuet zuen bizitzak aprobetxatzeko eta zuen nahiak kunplitzeko. Ez da inporta gertatuko dena edo ez naizela zuekin gehiago egongo. Inporta dena zuekin bizi izan dudana da, horrexegatik ez jarri triste, gure denbora eduki genuelako. Amaiari esan behar diot: maitea, barkatu ez itzultzeagatik, imagina dezakezun baino gehiago maite zaitut, eta ez zaitut inoiz utziko. Edu, Elena, Joseba… ez dakit non zaudeten, ezta nola ere… baina espero dut bizirik egotea… sinestu nahi dut baietz. Eskerrik asko nire azken gailurrera ni eramateagatik.

Mesedez, ezaiozue Pello Azurmendiri ez zuela errurik eduki, eta badakidala ahal izan zuen guztia egin zuela.

Maite zaituztet, guztiok.

Eguzkia erabat joan zen eta iluntasunak lekua bete zuen. Hodeiek zerua menderatzen zuten eta horrexegatik ezin izan nuen gozatu ikustea gustatu litzaidakeen azken ilunabarraz. Nahiz eta izarrak agertu ez, imaginatu egin nituen azken aldiz edertasun pixka bat edukitzeko.

Agur esan nion munduari eta begiak itxi zitzaizkidan.

Argi zuri bat ikusi nuen eta neure buruari galdetu nion ea hilda nengoen, baina bakarrik begiak ireki behar izan nituen konturatzeko aurpegian ematen zidan argia eguzkiarena zela. Sakonean, gero eta gogorragoa zen soinu bat entzuten zen, baina hasieran ez nion garrantzirik eman, bizirik nengoelako, eta egun berri hark askoz aukera gehiago ekartzen zituen.

Laster, zarata ikuskizun bihurtu zen. Nire gainean helikoptero bat azaldu zen. Aurkitu egin ninduten.

Elena eta Josebak bilatu zuten nire gorputza konorterik gabe nengoen bitartean. Ni aurkitu ez nindutenez, jaistea erabaki zuten Edu salbatzeko. Hala eta guztiz ere, lehenengo kanpamentura heldu arren, gure laguna burmuineko edema bategatik hil zen.

Horrelakoa da mendia, horrelakoa da Himalaya, horrelakoa da gure pasioa. Suposatzen dut aske izateko lehenago edo geroago ordaindu egin behar dugula.

Hurrengo urteetan Himalayara itzuliko gara. Dagoeneko espedizioa prestatzen ari gara eta pentsatzen ari gara zein izango den gure helburu berria.

Beharbada uste duzu erotuta gaudela, baina jakin beharko zenukeena zera da:

Ez gara mendietara joaten hiltzera, benetan bizitzera baizik.